News

Bài viết này thảo luận về những sự phát triển của tinh thần bác ái tại Hoa Kỳ, nhấn mạnh tới vai trò của các quỹ tài trợ. Steve Gunderson là Chủ tịch và là Giám đốc điều hành của Hội đồng về các Quỹ tài trợ tại Washington, D.C.

Trong quá trình lịch sử của nước Mỹ, cá nhân các công dân đã tập hợp với nhau một cách tự nguyện để giải quyết những nhu cầu quan trọng của cộng đồng mình. Tinh thần rộng lượng, thiện ý cùng làm việc để hướng đến một mục tiêu chung này là một đặc thù của tính cách Mỹ. Tinh thần bác ái có nguồn gốc chắc chắn từ niềm tin tôn giáo, trong lịch sử của sự tương trợ lẫn nhau, trong những nguyên tắc dân chủ trong sự tham gia của công dân, trong cách tiếp cận đa diện về giải quyết vấn đề và trong truyền thống về sự độc lập của cá nhân cùng một chính phủ hạn chế.

Những gian khổ mà những người định cư đầu tiên tới Bắc Mỹ gặp phải, nơi mà chính phủ còn yếu ớt và xa cách, đã buộc người ta phải tập hợp nhau lại để tự quản lý mình, giúp đỡ lẫn nhau và để thực hiện những hoạt động cộng đồng như xây dựng trường học, nhà thờ và cứu hỏa. Truyền thống về sáng kiến từ phía người dân và nỗ lực cá nhân để thúc đẩy phúc lợi xã hội đã ra đời từ những kinh nghiệm đó. Những người nhập cư sau này đã ủng hộ cộng đồng của họ thông qua việc đóng góp qua các nhà thờ và thành lập các nhóm để giúp đỡ người nghèo, cũng như việc tổ chức các hội để giúp đỡ lẫn nhau ở quê hương mới của họ. Tương tự như vậy, những người Mỹ bản địa và những người Mỹ gốc Phi từ lâu đã ủng hộ các hoạt động từ thiện.

Các chức sắc tôn giáo cũng đã từ lâu khuyến khích các tín đồ của mình giúp đỡ người nghèo và làm các công việc từ thiện cho nhà thờ của họ. Nhiều người cảm thấy có nghĩa vụ phải giúp đỡ cho những người cần sự giúp đỡ trong cộng đồng, cho người nghèo ở những nơi khác, cho những nạn nhân của thiên tai và làm từ thiện cho nhà thờ của họ. Và niềm tin tôn giáo vẫn còn là một động lực quan trọng của tinh thần bác ái.

Benjamin Franklin (1706-1790), nhà phát minh và nhà lãnh đạo của Hoa Kỳ trong thời kỳ thuộc địa, là một trong những người từ tâm đầu tiên. Ông cống hiến để cải thiện cộng đồng của mình và mang đến cơ hội cho mọi người để họ tự giúp mình. Ông đã sáng lập các tổ chức cộng đồng địa phương như công ty cứu hỏa tình nguyện đầu tiên của Philadelphia, và các tổ chức như Bệnh viện Pennsylvania, Đại học Pennsylvania và thư viện công cộng Philadelphia.

Nhưng phải đến đầu thế kỷ XX nhìn chung các cá nhân mới bắt đầu tìm cách giải quyết các vấn đề, thực hiện các nghiên cứu và thúc đẩy sự phát triển của khoa học nhờ tinh thần bác ái của họ. Một trong những người đề xướng đầu tiên của tinh thần bác ái hiện đại là Andrew Carnegie, một thương nhân giàu có. Ông coi những người giàu có là kết quả của quá trình chọn lọc tự nhiên nhờ các lực cạnh tranh. Nhờ sự giàu có, một người trở thành nhà hoạt động cho nền văn minh của họ và tinh thần bác ái trở thành một công cụ để làm nền văn minh đó tốt hơn, đồng thời là sự thay thế cho những cải cách cấp tiến. Tinh thần bác ái của Carnegie bao gồm cả việc xây dựng các thư viện công cộng và các tổ chức khác giúp mang đến “những chiếc thang mà nhờ chúng, những người có khát vọng có thể tiến lên”.

Carnegie và một số nhà lãnh đạo cộng đồng và giới kinh doanh khác - trong số đó có John D. Rockefeller và Margaret Olivia Sage - đã tổ chức hoạt động tình nguyện theo một hình thức mới, rất giống các tập đoàn doanh nghiệp thành công sau này. Cũng trong thời gian này, ông chủ ngân hàng Frederick H. Goff đã thành lập quỹ cộng đồng đầu tiên tại Cleveland, bang Ohio. Những “quỹ” cả tư nhân và cộng đồng mới này, được lập ra không phải nhằm trực tiếp giúp đỡ những người cần, mà thực tế chúng là những công cụ để cải cách và giải quyết vấn đề, giải quyết tận gốc nghèo đói và bệnh tật, và để xử lý những vấn đề cụ thể. Ý tưởng về tinh thần tình nguyện mang tính khoa học và có hệ thống này là sản phẩm của một kỷ nguyên của chủ nghĩa lạc quan và niềm tin vào khoa học và lý trí để giải quyết những vấn đề của con người. Và đó cũng là lý do tồn tại cho hầu hết các quỹ tài trợ tại Hoa Kỳ ở thời điểm hiện tại. Ngày nay, hầu hết các hoạt động từ thiện vẫn được tiến hành với những khoản tiền không hoàn lại được phân phát theo cách làm này.

Tinh thần bác ái - người kiến trúc sư

Tinh thần bác ái có thể được coi là kiến trúc sư của những sự đầu tư mang tính chiến lược thúc đẩy những điều tốt đẹp chung. Cũng giống như những kiến trúc sư chuyên nghiệp, các quỹ tài trợ phân tích những thách thức, thiết kế các giải pháp khả thi và tận dụng tối đa các nguồn lực sẵn có thông qua việc tập trung vào kết quả (mục đích). Các quỹ không bị ràng buộc bởi các giới hạn lợi ích như trong ngành công nghiệp, hay bị hạn chế bởi chính trị hay chính quyền. Các quỹ có thể chấp nhận rủi ro để tiến hành những công việc nghiên cứu và triển khai quan trọng cần thiết để đánh giá cấu trúc xã hội, đánh giá các hình mẫu đã biết và đối phó với những thách thức có thể gây khủng hoảng.

Có rất nhiều hình thức quỹ tài trợ: các quỹ hoạt động xung quanh việc sử dụng các nguồn lực của gia đình, các quỹ cộng đồng được tổ chức để cải thiện chất lượng cộng đồng của họ và các quỹ độc lập hướng tới một nhiệm vụ duy nhất do các ban quản trị đặt ra. Song đây chỉ là một khía cạnh của tinh thần bác ái. Sự trao tặng từ phía các doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng khác trong các nỗ lực đóng góp trở lại cho xã hội của chúng ta.

Các quỹ tài trợ đã quy tụ kinh nghiệm chuyên môn của các ngành, của chính phủ, giới học giả, các nhóm cộng đồng và các cá nhân để xử lý những vấn đề cấp thiết và tìm ra những giải pháp thành công. Chẳng hạn, chính loại hình hợp tác này đã dẫn tới mối quan hệ đối tác khu vực công-tư nhân giữa các quỹ và Thư viện Quốc hội Mỹ, để cung cấp tài chính cho một sáng kiến xây dựng Thư viện Kỹ thuật số Thế giới. Thư viện này sẽ đưa những tài liệu quan trọng về những nền văn hóa đa dạng của thế giới từ các nguồn rải rác vào các trang web cho mỗi nền văn hóa. Thư viện Kỹ thuật số Thế giới có những tiềm năng to lớn cho việc tăng cường sự hiểu biết giữa các nền văn hóa.

Nhờ sự hiểu biết, cảm hứng và sự sáng tạo, các quỹ tài trợ đã có những đóng góp quan trọng và bền vững trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, môi trường, mở mang kiến thức cho thanh niên, nghệ thuật, và các quỹ này cũng trở thành phương tiện mang lại sức sống mới cho tình cảm láng giềng và phục hồi những cơ cấu xã hội của các cộng đồng trên khắp nước Mỹ và trên toàn thế giới.

Ví dụ như hiện nay, nhiều quỹ đang giải quyết các vấn đề HIV/AIDS, bệnh sốt rét, bệnh lao và đang dành hàng triệu đô-la cho việc nghiên cứu và cho các dự án để mở rộng các chương trình tiêm chủng chống lại các loại bệnh ở trẻ nhỏ, ở những quốc gia nghèo nhất thế giới. Quỹ Bill và Melinda Gates dành hơn một tỉ đô-la mỗi năm - gần bằng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - cho các nỗ lực nhằm nâng cao nhận thức của công chúng và để nhằm loại trừ các bệnh kể trên. Nhiều người coi Quỹ Gates là một trong những quỹ mới nhất và lớn nhất tham gia các hoạt động nhân ái, là tổ chức có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực y tế toàn cầu ngày nay.

Giáo dục cũng là một trọng tâm của tinh thần bác ái, với việc nhiều quỹ tài trợ của Hoa Kỳ mở rộng việc cung cấp tài chính và nghiên cứu nhằm thúc đẩy giáo dục trên toàn thế giới. Theo hướng này, Quỹ John D. và Catherine T. MacArthur, Quỹ Ford, Quỹ Rockefeller, Tập đoàn Carnegie New York, Quỹ William và Flora Hewlett, và Quỹ Andrew W. Mellon đã cùng nhau tham gia Mối quan hệ đối tác vì giáo dục tốt hơn tại châu Phi. Những quỹ này đã cùng nhau chi hơn 150 triệu đô-la và cam kết tài trợ thêm 200 triệu đô-la trong vòng 5 năm để hỗ trợ những trường đại học được lựa chọn tại Ghana, Mozambique, Nigeria, Nam Phi, Tanzania, Uganda và Kenya - những trường được coi là đã hoạt động vì sự tiến bộ xã hội, kinh tế và chính trị.

Tinh thần bác ái trong thế kỷ XXI

Bản chất và thực tiễn của tinh thần bác ái tại Hoa Kỳ hiện đang trải qua những thay đổi ngoạn mục, có động lực chủ yếu là sự tăng trưởng về tầm cỡ và tính chất. Sự thịnh vượng về kinh tế đã tạo nên sự bùng nổ mạnh mẽ số lượng các quỹ ra đời. Từ một vài ngàn tổ chức tài trợ của Mỹ sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai, ngày nay đã có tới hơn 65.000 tổ chức trên toàn thế giới, minh chứng cho sự lớn mạnh của tinh thần bác ái - không chỉ ở Hoa Kỳ mà trên quy mô toàn cầu. Tổng trị giá tài sản của những quỹ này ngày nay là hơn 500 tỉ đô-la, và hàng năm trao tặng ở mức cao nhất so với mọi thời là 33,6 tỉ đô-la. Trên rất nhiều khía cạnh, đó là thời đại của chủ nghĩa lạc quan và sáng tạo khi mọi người đang thăm dò những hệ thống mới để mang sự giàu có của cá nhân quay trở lại cộng đồng, và từ đó nó mang lại những điều tốt đẹp cho công chúng.

Hoa Kỳ tồn tại và phát triển thịnh vượng trong một nền kinh tế toàn cầu. Do đó, tinh thần bác ái Hoa Kỳ cũng ngày càng mang tính toàn cầu. Khi mà sự giàu có đang ngày càng phát triển tại các nền kinh tế thị trường mới thì truyền thống “đóng góp trở lại” cũng càng được nhấn mạnh. Trên khắp thế giới, có hàng chục quỹ tài trợ mới tại châu Phi, châu Á, châu Mỹ La-tinh và châu Âu. Báo cáo năm 2005 về tình trạng toàn cầu của các quỹ tài trợ cộng đồng ước đoán rằng, có ít nhất 1.188 quỹ cộng đồng ở 46 quốc gia, không kể Hoa Kỳ, và ít nhất là 150 quỹ nữa đang trong quá trình phát triển trên khắp thế giới.

Việc tham gia vào cộng đồng toàn cầu đó phải bao gồm một mối quan hệ đối tác mang tính xây dựng với những đồng nghiệp có tinh thần bác ái trên khắp thế giới. Hội đồng các Quỹ tài trợ, một tổ chức có các thành viên quốc tế của hơn 2.000 quỹ tài trợ và các chương trình tài trợ của giới kinh doanh, được thành lập năm 1949, cam kết mở rộng phạm vi của tinh thần bác ái toàn cầu và hiện đang tổ chức một cuộc gặp gỡ lớn nhất trong lịch sử giữa các vị lãnh đạo theo chủ nghĩa bác ái. Trong cuộc gặp thượng đỉnh dự kiến vào năm 2008 này, Hội đồng sẽ mời các đồng nghiệp người Mỹ và những người khác trên toàn cầu về tụ hội tại Washington D.C., để tham gia các cuộc bàn thảo quan trọng về tất cả các khía cạnh, cho phép chúng ta xem xét một cách tốt nhất vai trò quan trọng của tinh thần bác ái trong thế kỷ XXI.

Thách thức đối với tinh thần bác ái là việc thực hiện những công việc tối cần thiết, nơi những người khác không thể hoặc không muốn thực hiện: ở những vùng đất nơi bạo lực đã bén rễ, giữa những điều kiện gian khó mà tình trạng thất nghiệp tràn lan, và những công việc mà chính phủ khó có thể đảm đương vì những áp lực chính trị. Những người từ tâm phải tập trung hoạt động của họ vào những xu hướng của ngày mai. Di sản bền vững nhất của tinh thần bác ái qua nhiều thập kỷ có thể chỉ đơn giản nằm ở hành động trao tặng, cống hiến, dù là thông qua việc thành lập một quỹ tài trợ, duy trì hoạt động của một tổ chức từ thiện hay giải quyết những nhu cầu của con người.

Sự giàu có có thể tăng hoặc giảm, song xã hội luôn tin tưởng vào sự đổi mới, hợp tác và kết quả của tinh thần bác ái vì những điều tốt đẹp chung.

Những ý kiến trình bày trong bài viết này không nhất thiết phản ánh quan điểm hay chính sách của Chính phủ Hoa Kỳ.

Steve Gunderson ( nguồn từ trang usembassy.gov)